ForInvest – ABD Merkez Bankası’nın (Fed) Para Politikası Komitesi (FOMC), 16-17 Eylül tarihlerinde, sadece öngörülen faiz indirimi değil, siyasi gerilimler, merkez bankası bağımsızlığına ilişkin sorular, beklenmedik istihdam rakamları ve karışık ekonomik sinyallerin arasında beklentilerinin ötesine geçen olağanüstü koşullar altında toplanacak.
ABD Başkanı Donald Trump, Fed Başkanı Jerome Powell ile ilgili olumsuz söylemlerini sürekli gündemde tutuyor. Trump, Powell’ın faiz indirme konusunda çok geç kaldığını ve yetersiz olduğunu sürekli dile getiriyor. Fed Başkanının görev süresi 2026 yılı Mayıs ayında sona erecek. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bir sonraki Fed başkanını belirlemek üzere mülakatlara başladı. Bessent, Trump’a 3-4 aday sunacağını söyledi.
Trump’un Fed üzerindeki siyasi baskısını gösteren bir diğer konu da, Fed Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook için açılan dava oldu. Başkan Trump, kendisini görevden alma çabasının bir parçası olarak “mortgage dolandırıcılığı” iddiasıyla dava açtı. ABD Bölge Mahkemesi yargıcı Jia Cobb, Trump’ın Cook’u görevden almasını engelleyen bir ön tedbir kararı çıkardı. Trump ise karşılık olarak mahkeme kararını temyize götürdü. Eski Başkan Joe Biden tarafından 2022’de Fed yönetim kurulu üyeliğine atanan Cook, Başkan Trump’ın kendisini görevden alma girişimine rağmen Eylül toplantısına katılmayı planlıyor. Cook’un avukatları da görevine devam edeceğini belirtiyor.
Fed kararı öncesi bir diğer önemli gelişme ise Ekonomi Danışmanları Konseyi Başkanı Stephen Miran’ın Fed Yönetim Kurulu’na katılıp katılmayacağı konusu olacak. Senato Bankacılık Komitesi, Trump’ın Fed adayı Miran’ın adaylığını onay için Genel Kurul’a iletti ve Miran’ın Eylül toplantısı öncesinde, muhtemelen bu akşam onaylanması bekleniyor. Milletvekilleri ilk olarak, eğer onaylanırsa, Miran’ın Cumhuriyetçi çoğunluklu organ tarafından atanmasının önünü açacak bir usul oylaması yapacak. Bu, Fed’in Salı günü öğle saatlerinde iki günlük toplantısına başlamadan önce, evrak işleri ve yemin etme dahil kalan adımları tamamlaması için dar bir zaman penceresi bırakacak.
Bütün bu gelişmeler Fed’in bağımsızlığının sorgulanmaya başlamasına neden oluyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde sert bir uyarıda bulunarak, Trump’ın Fed Başkanı Jerome Powell veya Fed Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook’u görevden almaya yönelik herhangi bir hareketinin hem ABD hem de küresel ekonomiler için “çok ciddi bir tehlike” oluşturacağını söyledi. İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, Fed’nin bağımsızlığına yönelik olası tehditlerin “çok ciddi” bir sorun teşkil edeceğini belirtti. Bailey, bu durumun küresel finansal sistem için büyük endişe kaynağı olduğunu vurguladı. Trump ise Fed’in bağımsızlığına yönelik bu açıklamaları kınayarak, bu durumun hem merkez bankacılığı hem de demokrasi için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı.
Bütün bu gelişmeler arasında piyasalar Fed’den 25 baz puan indirim beklemeye devam ediyorlar. Ancak, FOMC’nin güvercin kanadındaki üyelerin daha büyük bir indirim için baskı yapabileceği ve bunun da 50 baz puan bir indirime dönebileceği de konuşuluyor. Geçtiğimiz Aralık ayından bu yana ilk faiz indirimi olacak bu karar, Temmuz toplantısında faiz indirimi lehine muhalefet eden iki Fed yönetim kurulu üyesi göz önüne alındığında, daha agresif bir gevşemeyi savunanların argümanlarını güçlendiriyor. Özellikle zayıf Ağustos ayı istihdam raporu, daha büyük bir indirim lehine bir zemin hazırlıyor. Uzmanlar, Fed’in oy birliği arayan bir kurum olması nedeniyle, güvercinlerin yarım puanlık bir indirim elde edemese de, işgücü piyasasındaki zayıflığı kabul eden ve istihdam piyasasındaki aşağı yönlü risklere daha fazla dikkat edildiğini belirten daha güçlü bir dil için müzakere edebileceklerini öngörüyor.
Ülkede işgücü Piyasası verileri son aylarda önemli ölçüde kötüleşti; daha önce bildirilen net bordro kazançları 911 bin düşürüldü ve haftalık işsizlik başvuruları 27 bin artışla 263.000 seviyesine ulaşarak Ekim 2021’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. En son tarım dışı istihdam da piyasa beklentisi olan 75 binin çok altında 22 bin seviyesinde kaldı.
Tüm bunların ışığında gerçekleşecek faiz kararıyla birlikte, analistler makroekonomik tahminleri de takip edecekler. Fed, yayınlayacağı güncel ekonomik projeksiyonlarla birlikte, piyasaların yakından takip ettiği “nokta grafiğini” (dot plot) de açıklayacak. Bu çeyreklik görünüm, her bir oy hakkına sahip üyenin yıl sonu, gelecek yıl ve sonrası için faiz oranlarına ilişkin beklentilerini göstererek, Fed’in gelecekteki faiz indirimlerinin agresifliği hakkında önemli bilgiler sunuyor. Haziran projeksiyonları bu yıl iki çeyrek puanlık indirime işaret ederken, son istihdam verilerinin bu konsensüsü değiştirebileceği düşünülüyor. Ancak, ticari gerilimlere ilişkin endişeler, bazı yetkilileri çok agresif indirimlerden kaçınmaya teşvik edebilir. Miran’ın projeksiyonlarını zamanında sunup sunmayacağı da bir başka belirsizlik unsuru olarak köşede duruyor.
Sadece istihdam değil, diğer ekonomik verilerden de karışık sinyaller geliyor. Ağustos ayında enflasyon da artış göstererek, yıllık tüketici fiyat endeksi büyümesini Fed’in %2’lik hedefinin neredeyse bir yüzde puanı üzerine çıkardı. Gıda ve enerji hariç çekirdek enflasyon da %3,1 seviyesinde çakılı kaldı. Bu “hafif stagflasyon” kombinasyonu, Fed’in maksimum istihdam ve fiyat istikrarı şeklindeki ikili görevini dengelemeyi zorlaştırıyor. Faiz oranlarını çok hızlı düşürmek, enflasyonist baskıları yeniden canlandırma riski taşırken, soğuyan işgücü piyasası endişeleri de göz ardı edilemez.
Bunun yarı sıra Ülkede tüketici güveni de beklenmedik şekilde geriliyor. Michigan Üniversitesi’nin tarafından düzenlenen ve piyasalar tarafından yakından takip edilen rapora göre, tüketiciler ekonomik koşullara dair endişelerini sürdürüyor. Tüketicilerin uzun dönem için enflasyon beklentileri de artıyor.
Tüm bu siyasi gelişmeler ve ekonomik verilerin ortasında piyasalar, Fed’in sonuçlarını Çarşamba TSI 21.00’de açıklayacağı ve ardından TSI 21.30’da Başkan Powell tarafından ayrıntılandırılacağı ve belki de son dönemin en önemli kabul edilebilecek toplantısını merakla bekliyor.
